Wkraczamy w erę cyfrowej kontroli

fot. Adobe Stock

ROZMAWIA: Monika Kanigowska

[Współpraca reklamowa}

Rok 2026 przyniesie przedsiębiorcom sporo zmian podatkowych. Czy mamy do czynienia z rewolucją?

Oskar Sobański: Nie nazwałbym tego rewolucją legislacyjną, ale z pewnością jest to moment istotny. Zmiany są umiarkowane pod względem liczby nowych ustaw, natomiast bardzo wymagające w obszarze cyfryzacji i raportowania danych. Administracja skarbowa coraz mocniej opiera się na analizie cyfrowej, a to oznacza, że nawet przy braku spektakularnych nowelizacji przedsiębiorcy muszą przygotować się na znacznie bardziej szczegółową weryfikację swoich rozliczeń. 2026 rok to przede wszystkim pogłębienie kontroli opartej na danych. Kluczowe nie będzie poznanie nowych stawek podatkowych, lecz uporządkowanie procesów księgowych i podatkowych tak, aby były spójne, logiczne i odporne na cyfrową analizę.

fot. Agata Jesse

Najwięcej mówi się o Krajowym Systemie e-Faktur. Czy rzeczywiście to najważniejsza zmiana?

KSeF jest zdecydowanie najbardziej medialnym tematem – obowiązkowy od lutego 2026 r. dla największych podmiotów i od kwietnia dla pozostałych przedsiębiorców. Jednak powtarzam to konsekwentnie: KSeF to nie jedyna zmiana. Wraz z jego wdrożeniem modyfikowane są struktury JPK_VAT. Od lutego obowiązują nowe wersje JPK_V7, w których trzeba wykazywać numery KSeF w ewidencji. Dokumenty wystawione poza systemem – w trybie offline czy awaryjnym – wymagają dodatkowych oznaczeń
(np. OFF, BFK, DI) oraz późniejszej korekty po nadaniu numeru systemowego. To oznacza konieczność dostosowania systemów księgowych, przebudowy obiegu dokumentów i stworzenia jasnego workflow dla działów finansowych. Przygotowanie techniczne jest czasochłonne, ale przy dobrze zaplanowanym wdrożeniu można nad tym zapanować.

A co z podatkiem dochodowym? Czy w CIT pojawią się nowe obowiązki?

Nie tyle nowe, co znacznie bardziej sformalizowane i zdigitalizowane. Kluczowym wyzwaniem będzie drugi etap JPK_CIT. Od 2026 roku większość podatników będzie zobowiązana do przekazywania ksiąg w pełnej strukturze elektronicznej. Pozostali dołączą rok później. Dla wielu firm będzie to pierwszy rok, w którym dane podatkowe – w tym różnice między wynikiem bilansowym a podatkowym – będą raportowane w sposób umożliwiający ich masową analizę przez administrację. Kalkulacja CIT przestaje być jedynie „załącznikiem” do sprawozdania finansowego, a staje się elementem podlegającym cyfrowej weryfikacji na poziomie zapisów księgowych. Błędy klasyfikacyjne czy niekonsekwencje w oznaczaniu kosztów będą dużo łatwiejsze do wykrycia. Warto również pamiętać o podatku minimalnym – przepisy nie zostały istotnie zmienione, ale firmy o niskiej rentowności powinny na bieżąco monitorować swoją sytuację.

Czy spółki jawne również muszą zachować szczególną ostrożność?

Zdecydowanie tak. Wciąż aktualne są obowiązki dotyczące transparentności wspólników. Brak prawidłowej informacji o strukturze właścicielskiej może skutkować objęciem spółki CIT. Co więcej, niedawne orzecznictwo sądowe potwierdziło, że spółka, która nie dopełni obowiązku informacyjnego w terminie, może pozostać podatnikiem CIT aż do momentu jej likwidacji lub wykreślenia z rejestru. To pokazuje, że formalności nie są już wyłącznie technicznym obowiązkiem – ich niedopełnienie może mieć długofalowe i kosztowne konsekwencje.

Od stycznia 2026 r. wzrośnie limit zwolnienia z VAT do 240 tys. zł. Co to oznacza dla najmniejszych firm?

Dla mikroprzedsiębiorców to realna ulga. Wyższy limit pozwoli uniknąć rejestracji do VAT, składania deklaracji i prowadzenia pełnej ewidencji. Limit dotyczy sprzedaży opodatkowanej w poprzednim roku, a w przypadku nowych firm stosuje się go proporcjonalnie. Podatnicy, którzy w 2025 roku przekroczyli 200 tys. zł, ale nie przekroczyli 240 tys. zł, będą mogli wrócić do zwolnienia poprzez aktualizację formularza VAT-R. Trzeba jednak pamiętać, że zwolnienie oznacza brak prawa do odliczenia VAT od zakupów. Dlatego decyzja powinna być poprzedzona analizą opłacalności, szczególnie w działalnościach mieszanych. To rozwiązanie korzystne, ale nie dla każdego.

Czy nowe obowiązki mogą wpłynąć na koszty i płynność finansową firm?

Tak, przede wszystkim poprzez wzrost kosztów administracyjnych i konieczność inwestycji w systemy IT oraz szkolenia. Cyfryzacja oznacza reorganizację procesów, a to zawsze wiąże się z nakładami. Największym zagrożeniem dla płynności nie są jednak same wdrożenia, lecz ewentualne sankcje wynikające z błędów w raportowaniu. Kary administracyjne czy odpowiedzialność karno-skarbowa to wydatki, których nikt nie planuje w budżecie. Odpowiednie przygotowanie pozwala jednak znacząco ograniczyć to ryzyko.

Jak przedsiębiorcy powinni przygotować się do 2026 roku?

Kluczowe są trzy elementy: audyt, edukacja i technologia. Warto rozpocząć od przeglądu obecnych procesów księgowych i podatkowych, sprawdzić zgodność systemów z nowymi strukturami JPK i wymaganiami KSeF oraz ocenić rentowność pod kątem podatku minimalnego. Następnie niezbędne są szkolenia zespołów finansowych i wdrożenie narzędzi umożliwiających automatyzację – np. systemów przypisujących odpowiednie znaczniki Ministerstwa Finansów czy dashboardów monitorujących ryzyka podatkowe. Tempo adaptacji zależy od wielkości firmy, dostępnych zasobów i wsparcia zewnętrznego. Bariery to najczęściej brak wiedzy, opór przed zmianą oraz koszty początkowe. Z drugiej strony cyfryzacja przynosi też korzyści – uporządkowanie procesów, większą przejrzystość i potencjalnie szybsze zwroty VAT. Najważniejsze jest wczesne planowanie i testowanie rozwiązań. Mimo rosnącej liczby obowiązków można się do nich dobrze przygotować i prowadzić biznes w sposób bezpieczny oraz uporządkowany.