Najnowszy numer SUKCESU już dostępny 🌞 Sukces po poznańsku to najpopularniejszy magazyn lifestylowy o Poznaniu 🌞  

Organizator:

Podatki zaczynają się wcześniej niż w księgowości

Podziel się

Dlaczego nawet dobrze zorganizowana firma może popełniać kosztowne błędy podatkowe? Problem często nie leży w księgowaniu, lecz w przepływie informacji.

 

TEKST: Wojciech Safian

ZDJĘCIE: AdobeStock

[Współpraca reklamowa]

 

Wielu przedsiębiorców uważa, że bezpieczeństwo podatkowe zależy przede wszystkim od sprawnej księgowości, terminowego składania deklaracji i poprawnie wystawionych faktur. Tymczasem część najpoważniejszych ryzyk podatkowych powstaje znacznie wcześniej – na etapie podejmowania decyzji biznesowych, zawierania umów czy organizacji sprzedaży.

Księgowość może prawidłowo rozliczyć dokumenty, a mimo to firma znajdzie się w sporze z organem podatkowym. Dlaczego? Ponieważ prawidłowe rozliczenie nie zawsze zależy wyłącznie od dokumentu. Często wymaga informacji, które znajdują się w innych działach przedsiębiorstwa. Błędny obieg informacji może skutkować nieprawidłowym wystawieniem dokumentu, a dane posiadane przez główną księgową mogą nie wystarczyć do ustalenia, że został on wystawiony nieprawidłowo.

Dobrym przykładem są transakcje łańcuchowe w VAT. O ich prawidłowym rozliczeniu decydują nie tylko faktury, lecz także rzeczywisty przebieg dostawy, organizacja transportu i warunki handlowe. Dane te mogą być rozproszone pomiędzy działem sprzedaży, logistyką, zakupami i księgowością. Jeżeli nie zostaną odpowiednio połączone, ryzyko podatkowe diametralnie rośnie. Firma może skalkulować marżę i sprzedać towar z zastosowaniem stawki 0%, a ostatecznie okazać się może, że powinna opodatkować transakcję stawką 23%. Konsekwencją mogą być zaległość podatkowa, odsetki oraz – w określonych przypadkach – dodatkowe zobowiązanie podatkowe w VAT.

Podatek u źródła – ryzyko, które może pojawić się po obu stronach transakcji

Podatek u źródła (WHT) to istotne ryzyko dla firm współpracujących z zagranicznymi kontrahentami. Polska spółka wypłacająca za granicę określone należności, np. odsetki, należności licencyjne, prowizje czy wynagrodzenie za niektóre usługi niematerialne (np. badanie rynku), może być zobowiązana do pobrania podatku. Jeśli organ podatkowy zakwestionuje zastosowane zwolnienie lub obniżoną stawkę, firma może odpowiadać za niepobrany podatek wraz z odsetkami. Dlatego analiza WHT powinna nastąpić już przy zawieraniu umowy, a nie dopiero podczas księgowania faktury.

Ryzyko działa również w drugą stronę. Polska firma może otrzymać od zagranicznego kontrahenta przelew pomniejszony o podatek pobrany w jego państwie. W efekcie na konto wpływa mniej, niż zakładano. Możliwość odzyskania lub odliczenia podatku zależy m.in. od rodzaju należności, przepisów lokalnych i umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania; odliczenie w Polsce nie zawsze pokryje całą potrąconą kwotę.

Dlatego kwestie podatku u źródła powinny być przedmiotem negocjacji biznesowych, a nie dopiero późniejszej analizy księgowej. Na etapie uzgadniania umowy warto ustalić, czy wynagrodzenie jest kwotą netto, czy kwotą, z której kontrahent może potrącić podatek, kto ponosi ekonomiczny ciężar WHT oraz czy umowa przewiduje mechanizm wyrównania wynagrodzenia, np. klauzulę gross-up. Należy również określić obowiązki dotyczące dokumentacji i przekazywania potwierdzeń pobrania oraz zapłaty podatku. Takie ustalenia mają bezpośredni wpływ na rentowność kontraktu. Nawet jeżeli potrącony za granicą podatek może zostać odliczony w Polsce, nie zawsze będzie to możliwe w pełnej wysokości. Odliczenie podlega bowiem określonym warunkom i limitom. Brak wcześniejszej analizy może więc oznaczać nie tylko nieoczekiwany ubytek gotówki, ale również trwałe obniżenie marży.

Weryfikacja kontrahentów

Kolejnym obszarem ryzyka są kontrahenci. Weryfikacja podmiotów, od których firma kupuje towary i usługi, jest ważna dla bezpieczeństwa rozliczeń VAT. Nie można jednak pomijać strony sprzedażowej. Przedsiębiorstwo powinno wiedzieć, z kim zawiera transakcje, jak dokumentuje ich rzeczywisty przebieg i jak reaguje na sygnały ostrzegawcze. Jednorazowe sprawdzenie kontrahenta nie zawsze wystarcza, szczególnie gdy okoliczności współpracy ulegają zmianie.

Podatki jako element decyzji biznesowych

Wspólnym mianownikiem tych przykładów jest potrzeba zarządzania informacją. Odpowiedzialność za podatki nie powinna zaczynać się dopiero wtedy, gdy dokument trafia do księgowości. Powinna obejmować również osoby podejmujące decyzje handlowe, finansowe i operacyjne. Nie oznacza to konieczności rozbudowywania każdej firmy o kolejne procedury i stanowiska. Chodzi raczej o wymodelowanie określonych zachowań, alokację do właściwych działów, co z założenia ma zwiększać poziom automatyzacji i minimalizować ryzyko błędu. W praktyce takie podejście pozwala unikać kosztownych błędów podatkowych.

Bezpieczeństwo podatkowe zaczyna się bowiem nie przy sporządzaniu deklaracji, ale w chwili, gdy przedsiębiorstwo podejmuje decyzję, która będzie miała wpływ na jej treść.

 

Wojciech Safian – CEO & Founder │ Head of Tax Curia Regis Doradztwo Podatkowe S.K.A. Doradca podatkowy. Twórca i lider projektu „TaxGovernance by WS”. Reprezentuje podatników w kontrolach podatkowych oraz celno-skarbowych, a także w postępowaniach podatkowych i sądowo-administracyjnych. Autor publikacji z zakresu prawa podatkowego oraz Polskiego Ładu, m.in. „Opodatkowanie działalności gospodarczej w 2025 r.” (ODDK, Gdańsk 2025), „Składka zdrowotna w biznesie po zmianach od 1 lipca 2022 r. i od 1 stycznia 2023 r.” (ODDK, Gdańsk 2022), „Estoński CIT” (ODDK, Gdańsk 2022), w „Biuletynie ISP”, „Doradcy Podatkowym” oraz „Przeglądzie Orzecznictwa Podatkowego”.