Zaczytany Poznań

TEKST: Anna Gidaszewska

ZDJĘCIE: Adobe Stock

KRYMINALNY POZNAŃ

Joanna Jodełka, Kamyk, Świat Książki, Warszawa 2016

Na poznańskiej ulicy padają strzały. Na miejscu ginie prezes dobrze prosperującej firmy, ranna zostaje jego pracownica, Ewa Kochanowska. Jedynym świadkiem zabójstwa jest niewidoma dwunastoletnia córka Ewy, Kamila, zwana Kamykiem. Wprawdzie nie widziała mordercy, ale to nie znaczy, że nie potrafi go rozpoznać. Rozpoczyna się mrożąca krew w żyłach walka o życie dziewczynki. Czy niewidome dziecko ma szanse w starciu ze zdeterminowanym mordercą? (opis z Lubimyczytac.pl)

Ryszard Ćwirlej, Upiory spacerują nad Wartą, Muza, Warszawa 2019

Akcja powieści dzieje się latem 1985 roku. Fabuła koncentruje się wokół śledztwa Milicji Obywatelskiej, które rozpoczyna się od makabrycznego odkrycia nad Wartą w Poznaniu. Dwóch wędkarzy wyciąga z rzeki zwłoki młodej kobiety pozbawione głowy. Sprawa staje się potężnym wyzwaniem, gdy okazuje się, że morderca może działać według przerażającego, seryjnego schematu. Książka jest uznawana za świetny przykład kryminału retro z mocno zarysowanym tłem społeczno-obyczajowym. W tle brutalnego śledztwa odmalowano realia PRL-u połowy lat 80., w tym codzienne absurdy. Jest to pierwsza część z 11 (w tym tom 0) z cyklu „Milicjanci z Poznania”.

Piotr Bojarski, Juni, Wydawnictwo Miejskie Posnania, Poznań 2016.

Poznań, gorący czerwiec 1956 roku. Na Międzynarodowe Targi Poznańskie przyjeżdża z Berlina Zachodniego niemiecki dziennikarz, aby relacjonować ich przebieg dla swojej gazety. Wkrótce wydarzenia w mieście odciągają go od reporterskich obowiązków. Zostaje świadkiem rewolucji. Nie śle jednak do redakcji sensacyjnych depeszy... Ma do wykonania inną misję, a może nawet dwie.

Juni to zwycięska powieść konkursu literackiego „Poznań Miasto to powieść” w 2016 roku zorganizowanego przez Wydawnictwo Miejskie Posnania i Voyager Group, pod patronatem Prezydenta Poznania i Fundacji Rozwoju Miasta Poznania.

 

Furia (tom 1), Czwarta Strona, Poznań 2017, Na tropie (tom 2), Czwarta Strona, Poznań 2018, Fatum (tom 3), Czwarta Strona, Poznań 2018.

Michał Larek to jeden z najbardziej „poznańskich” współczesnych autorów kryminałów. To w jego książkach nasze miasto jest ważnym miejscem akcji. Polecam zwłaszcza: cykl „Dekada”, który można opisać jako serię retrokryminałów policyjnych osadzonych w Poznaniu na początku lat 90., w okresie transformacji ustrojowej. To kryminały, ale jednocześnie opowieść o mieście i społeczeństwie, które z dnia na dzień znalazły się w zupełnie nowej rzeczywistości.

 

Nienawiść, Oficynka, Gdańsk 2021, Bez litości, Oficynka, Gdańsk 2024

Cykl „Dalberg” w przeciwieństwie do historycznej „Dekady” rozgrywa się we współczesnym Poznaniu i Wielkopolsce. To kryminały policyjne z elementami thrillera psychologicznego, których głównym bohaterem jest komisarz Jakub Dalberg z Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu.

 

POZNAŃSKIE TRUE CRIME

Michał Larek, Waldemar Ciszak, Martwe ciała, wyd. 2, poprawione i uzupełnione, Oficynka, Gdańsk 2019.

Martwe ciała – reportaż o seryjnym mordercy Edmundzie Kolanowskim, który działał w Poznaniu w latach 80. Śledztwo w jego sprawie z wnikliwością i skrupulatnością rekonstruują w porażającym reportażu Michał Larek i Waldemar Ciszak, ukazując mroczną umysłowość sprawcy oraz zaangażowanie osób i instytucji, które zajmowały się jego sprawą. To lektura dla osób o mocnych nerwach.

Michał Larek, Waldemar Ciszak, Mężczyzna w białych butach, Czwarta Strona, Poznań 2016

Mężczyzna w białych butach (Michał Larek, Waldemar Ciszak) – powieść inspirowana autentyczną poznańską sprawą kryminalną. Rok 1991. Na poznańskim blokowisku niepozornie wyglądający mężczyzna zaczepia idącego do szkoły nastolatka. Wymyśla pretekst, żeby dostać się do jego mieszkania. Chłopiec początkowo nie podejrzewa niebezpieczeństwa…

Mężczyzna w białych butach trzyma w napięciu mocniej niż jakikolwiek kryminał i wciąga bardziej niż najlepsze reportaże! To powieść inspirowana prawdziwymi wydarzeniami, które na początku lat 90. wstrząsnęły Polską. Wychodząc poza ramy gatunku, autorzy przedstawiają historię głośnych zbrodni seryjnego mordercy. (opis z Lubimyczytac.pl)

 

TRADYCJA LITERACKA, CZYLI BOREJKOWIE

Jeśli oglądać Poznań z sentymentem, to tylko przez okna kamienicy Borejków. Niezawodna „Jeżycjada” Małgorzaty Musierowicz to cykl powieści dla młodzieży (22 tomy), który od lat cieszy się niezmiennie powodzeniem. Pierwszy tom, czyli Szósta klepka został wydany w 1977 roku, a ostatni – Ciotka Zgryzotka w 2018. Akcja niemal wszystkich książek z cyklu rozgrywa się w Poznaniu i zahacza o ważne miejsca oraz wydarzenia z topografii i historii miasta.

 

 

PATRIOTYCZNIE

W mieście gniewu. Antologia literatury o Poznańskim Czerwcu '56, pod red. prof. Wiesława Ratajczaka, Wydawnictwo Miejskie Posnania, Poznań 2026.

To pierwsza na taką skalę antologia tekstów literackich, poświęconych pamięci Poznańskiego Czerwca 1956. Odnajdziemy tu wiersze, opowiadania, fragmenty powieści, artykuły publicystyczne, reportaże, wywiady, wspomnienia. Wśród autorów są tacy twórcy jak, m.in. Adam Ważyk, Gustaw Herling-Grudziński, Kazimiera Iłłakowiczówna, Włodzimierz Odojewski, Małgorzata Musierowicz, Stanisław Barańczak, Ryszard Krynicki i wielu innych. Niektóre z tekstów powstawały niemalże nazajutrz po czarnym czwartku, inne wiele lat później. Tom jest nie tylko upamiętnieniem i przypomnieniem wydarzeń sprzed 70 lat, ale też prowokuje do refleksji na temat polskiej historii, literatury, komunizmu albo tego, czy i jak pamiętano o zbrodniach PRL. Przywraca też honor polskiej literaturze, która nie milczała w obliczu narodowego dramatu.

KSIĄŻKI PO NASZYMU

Maciej Płaza, Kasperl i Margit, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2026

A jeśli macie ochotę na literacką ucztę prozatorską, to bardzo polecam sięgnąć po Kasperl i Margit mieszkającego w Poznaniu pisarza i tłumacza Macieja Płazy. Powieść zaczyna się w 1903 roku w Poznaniu, gdzie na świat przychodzi Kasperl – człopak z biednej dzielnicy, analfabeta, ale wyjątkowo uzdolniony muzycznie. Jego losy przeplatają się w tej książce z życiem Margit, dziewczyny z bogatego domu, która marzy o scenie i zostaje aktorką. Czyli mamy tu przedstawione stopniowe klasyczne przeplatanie się losów bohaterów z różnych światów, a wszystko to okraszone gwarą poznańską. Jednak książka nie jest tylko o nich, lecz także o zmianach społecznych w Europie, relacjach Polaków i Niemców w tamtym czasie, wielkiej historii (np. I wojna światowa, Powstanie Wielkopolskie) oraz o tym, jak zwykli ludzie próbują przetrwać w trudnych czasach. Pozycja obowiązkowa dla miłośników powieści z rozmachem o losie ludzi w burzliwej epoce, z elementami melodramatu i realizmu historycznego.

Eliza Piotrowska, Szneka z glancem, czyli elementarz gwary poznańskiej, Wydawnictwo Miejskie Posnania, Poznań 2015.

Książka edukacyjna skierowana do młodych poznaniaków, której celem jest omówienie i przybliżenie ważnego elementu dziedzictwa kulturowego – gwary poznańskiej – lokalnego języka, współcześnie nieco zapomnianego. Autorka, za pomocą opowiadań, wierszyków, historyjek i zabaw prezentuje słowa, zdania i najważniejsze zwroty gwarowe. W książeczce zawarte są także informacje o lokalnych zwyczajach, świętach, potrawach itp. To na pewno interesujący materiał dydaktyczny dla nauczycieli i wychowawców oraz doskonała książka dla dzieci (materiał ze strony wydawcy).

 

DLA WIELBICIELI SAG

Czas nadziei (tom 1), Słowne, Warszawa 2022, Czas wyboru (tom 2), Słowne, Warszawa 2022, Czas pokory (tom 3), Wydawnictwo Kobiece, Białystok 2024

Jeśli podobało Ci się Stulecie winnych Ałbeny Grabowskiej, to bez wahania sięgnij po cykl powieściowy „Dziewczyna z kamienicy” Dagmary Leszkowicz-Zaluskiej. To saga historyczno-obyczajowa osadzona głównie w Pleszewie, ale też w Poznaniu. Akcja rozpoczyna się w czasie I wojny światowej i prowadzi czytelnika przez okres Powstania Wielkopolskiego, dwudziestolecie międzywojenne oraz II wojnę światową. Fabuła koncentruje się na losach Heleny oraz mieszkańców jednej kamienicy, ukazując ich codzienne życie na tle burzliwych wydarzeń historycznych.