Kierunek: wielkopolska winnica. Przepis na idealny weekend poza miastem

TEKST: Daria Waśkowiak, Wielkopolska Organizacja Turystyczna

Żeby odpowiedzieć na to pytanie, należy cofnąć się w czasie do samego początku państwa polskiego, do złotej epoki Piastów. W 966 roku Mieszko I przyjął chrzest, poślubił córkę księcia Czech Dobrawę i sprawił, że w Polsce zaczęły powstawać pierwsze struktury kościelne. Chrystianizacja Polski postępowała, a w kolejnych miejscowościach wznoszono kościoły, do kraju sprowadzono zakonników, budowano biskupstwa oraz prężnie działające opactwa. Ważnym elementem obrzędów liturgicznych było wino, które najczęściej produkowano według specjalnych receptur pod czujnym okiem wyspecjalizowanych braci zakonnych.

Najstarsze w Wielkopolsce ślady produkcji wina sięgają właśnie X wieku i pochodzą z Ostrowa Tumskiego w Poznaniu. Zasługi za skuteczne zaszczepienie na polskim gruncie kultury uprawy winorośli przypisuje się prężnemu rozwojowi Kościoła i ekspansji zakonnej na dalsze tereny dzisiejszej Wielkopolski.

Od rozkwitu do małej epoki lodowcowej

Historia winiarstwa w samej Wielkopolsce miała jednak swoje wzloty i upadki. Szybko rozwijała się w średniowieczu, ale z czasem jej dynamikę wyhamowała natura. Wpływ na powolne zanikanie plantacji miał przede wszystkim klimat – duże wychłodzenie i spadek temperatur w XVI i XVII wieku (tzw. mała epoka lodowcowa) nie sprzyjały wymagającym uprawom delikatnych gatunków winogron. Liczba lokalnych winnic drastycznie spadła, do czego przyczynił się również upadek zakonnych ogrodów.

Sytuacja zmieniła się diametralnie w ubiegłej dekadzie. Od ponad 10 lat enokultura w całej Polsce rozwija się jak nigdy wcześniej. W 2023 roku na turystycznych mapach Wielkopolski premierowo zadebiutował Wielkopolski Szlak Winnic. Już wtedy do dyspozycji turysty było niemal 20 kameralnych i prężnie działających winnic. Wśród plantatorów są prawdziwi pasjonaci, którzy odważnie zaczynają wyznaczać nowe trendy na mapie autentycznych smaków.

Płynna inwestycja i magia wielkopolskiego terroir

Dlaczego akurat wino cieszy się obecnie sporym zainteresowaniem w Wielkopolsce, a proces uprawy winorośli rozkwita? Dla jednych wino to pasja, sposób na życie, dla innych – dochodowa inwestycja. Najdroższą pojedynczą butelką wina w historii jest Romanée-Conti, rocznik 1945, która sprzedała się za 812 500 dolarów (czyli ok. 3 mln zł). Inne drogie i znane wina to Screaming Eagle Cabernet Sauvignon 1992 (wylicytowane za 500 tys. dolarów) czy Château Cheval Blanc 1947 (o wartości 300 tys. dolarów). Kolekcjonerzy na całym świecie są w stanie zapłacić krocie za rzadkie roczniki czy kolekcjonerskie okazy.

Każdy doświadczony winiarz wie, że do powstania dobrego wina potrzeba równocześnie wiele czynników. Są to między innymi mikroklimat, ukształtowanie terenu, rodzaj gleby, a nawet podejście samego winiarza do procesu tworzenia, jego osobista filozofia pracy z winem. Całość tych czynników określa się mianem „terroir”. Na polodowcowym krajobrazie charakterystycznym dla Wielkopolski panują warunki wręcz doskonałe do tworzenia win o niesamowitej rześkości i mineralności.

Winiarska mapa Wielkopolski – adresy, które warto znać

Prawdziwe odrodzenie rzemiosła można zaobserwować szczególnie w zachodniej części Wielkopolski. Największe zagęszczenie winnic znajduje się na terenach Pojezierza Międzychodzko-Sierakowskiego, w okolicy Lwówka, Nowego Tomyśla oraz Grodziska Wielkopolskiego, ale również w bliskim sąsiedztwie samego Poznania. To właśnie te tereny są znakomite pod uprawę wartościowych szczepów winogron i od wielu lat z sukcesami funkcjonują tam świetne kameralne plantacje winogron.

Kraina jezior i wina (powiat międzychodzki). Ten rejon to aż sześć prężnie działających winnic: Winnica Zielona, Midloch, Olandia, Enosfera, Orle czy Winnica Biezdrowo.

Winnica Enosfera, fot. J. Cieślewicz

Winnica Enosfera (Kwilcz)

Ci, którzy cenią sobie rodzinną atmosferę, pasję i ogromną wiedzę na temat tajników uprawy winorośli, powinni zdecydować się na zwiedzanie kwileckiej Winnicy Enosfera. Podróż w głąb winnicy umili opowieść właściciela wciągającego swoich gości w świat technik uprawy, sposobów formowania winorośli i metod stosowanych na poszczególnych etapach produkcji wina. Tutaj każdy – zarówno wytrawny degustator, koneser wina, jak i aspirujący amator – dowie się czegoś zupełnie nowego. Winnica Enosfera to dobre miejsce na wypoczynek, degustacje, zwiedzanie, imprezy czy wartościowy posiłek.

Winnica Zielona (Góra)

Parę kilometrów dalej, w głębi Sierakowskiego Parku Krajobrazowego, znajduje się Winnica Zielona. Na malowniczym terenie w sołectwie Góra uprawianych jest ponad 4000 odmian winorośli: Riesling, Pinot Noir, Souvignier Gris, Muscaris, Solaris oraz Johanniter. Zielona zachwyca świetnymi wydaniami kolejnych roczników swoich kultowych win, ale również potrafi zauroczyć wyjątkową lokalizacją oraz wspaniałym widokiem na mniej znane zakątki Jeziora Jaroszewskiego. Największym skarbem pochodzącym z tej winnicy jest na pewno wino słodkie doceniane w prestiżowych polskich konkursach, ale również pozytywnie oceniane na arenie międzynarodowej, m.in. w konkursie Meininger’s Best of Riesling 2026 w Niemczech.

Winnica Orle, fot. Po.Winni

Winnica Orle (Chrzypsko Wielkie)

Orle Wielkie to sielska okolica Chrzypska Wielkiego, gdzie od 10 lat prężnie rozwija się Winnica Orle. Tu poza winiarskimi doświadczeniami można skorzystać z profesjonalnego łowiska wędkarskiego czy noclegu w wygodnych dębowych beczkach o pojemności 10 000 litrów. Winnica Orle to dynamicznie rozwijająca się wielkopolska marka wina, ale również ośrodek kulturalny, gdzie cyklicznie odbywają się koncerty, kina plenerowe, zawody wędkarskie czy pikniki rodzinne.

Kobieca energia i sielska klasyka

Niewinne Siostry zapraszają do Osiecznej, gdzie poza Nostalgią, Czułością, Komfortem można sprawdzić, czym pachnie Namiętność. Tak właśnie nazywają się kultowe smaki pochodzące z Winnicy Niewinnych Sióstr. Joanna i Ewa, dwie siostry, stworzyły butikową winnicę, gdzie stawia się na odczucia, doświadczenia i niecodzienne przygody z winem w tle. Siostry zapraszają na kameralne warsztaty szydełkowania, warsztaty survivalowe, gry terenowe z kompasem w dłoni, a nawet na relaksacyjne zajęcia jogi między winnymi krzewami.

Winnica Lipka Wielka, fot. Kamil Grzebyta

Natomiast w gminie Lwówek po sąsiedzku funkcjonują aż trzy winnice: Janoli w Lwówku, Na Polanie i Lipka Wielka. Obecnie winnica Lipka Wielka może pochwalić się 15-letnim doświadczeniem, 12 tysiącami krzewów i terenem uprawnym rozciągającym się na 4 ha ziemi. Tutaj wspólnie z przewodnikiem można podziwiać różnorodne odmiany winorośli, m.in. Rondo, Regent, Muskat Odeski czy Seyval Blanc. Właściciele winnicy przyznają, że każdego roku wytwarzają kilka tysięcy butelek białego i czerwonego wina.

Trud, ciężka praca oraz zaangażowanie właścicieli tej rodzinnej manufaktury zostały docenione przez jury w konkursie Dziedzictwo Kulinarne Wielkopolski. Winnica Lipka Wielka odpowiada za markę „Winnica Wielkopolska Tilia”, w której skład wchodzą cztery białe wina Solaris, Johanniter, Chardonnay i Seyval Blanc, orzeźwiające różowe Rose Regent Lipka oraz czerwone Cabernet Cortis&Regent.

Winnica Rodzinna na Polanie, fot. Ł. Maksymowicz, IG @wedrowkizpsem

Elegancja i nowatorskie podejście

Zaledwie 15 minut od centrum Poznania, w Baranowie nad Jeziorem Kierskim, znajduje się Winnica Edison, która – połączona z renomowanym hotelem Edison oraz restauracją Lumière – stanowi świetne miejsce na biznesowe spotkania oraz integracyjne degustacje w eleganckim miejscu. Wielkim atutem restauracji Lumière jest bogata karta wyselekcjonowanych win oraz doskonale skomponowane dania kuchni polskiej. Za wysoką jakość, dopracowane detale oraz wyborny smak restauracja otrzymała rekomendację Michelin Guide 2026.

Edison, fot. Jacek Mójta

„Piękne etykiety, wybór i JAKOŚĆ!” czy „Świetne miejsce z wyjątkowym klimatem. Bardzo miła atmosfera i pasjonaci, którzy naprawdę znają się na winie.” – takie komentarze gości wybrzmiewają po wizycie w największej winnicy w Polsce – winnicy Warto. Zlokalizowana w Powierciu, na wschodnich granicach województwa wielkopolskiego mieści się prawdziwa mekka winiarskich smakoszy. Miejsce będące wartościowym wzorem dla producentów wina oraz wszystkich twórców oferty enoturystycznej.

Warto może się pochwalić aż 16 odmianami winogron – od klasycznych Vitis vinifera po nowoczesne PIWI. Producentów z okolicy Koła doceniono m.in. za Pinot Noir 2023 przez Jancis Robinson jako jednego z ciekawszych czerwonych win z Polski. Tutaj łączy się tradycja z technologicznymi innowacjami branży winiarskiej. Winiarnię wyposażono w najnowocześniejszy sprzęt w Europie Środkowej. Za sprawą monumentalnych jajowatych zbiorników granitowych, dębowych czy betonowych lokalni producenci uzyskują wyjątkowe aromaty i poszukiwane właściwości produkowanego wina.

Południowe tradycje i podejście ekologiczne

W południowo-wschodniej części Wielkopolski funkcjonuje winnica Trzy Siostry. Podkaliskie Winiary w dolinie Prosny i Swędrni to miejsce z wieloletnią tradycją winiarską. Dawniej produkowano tutaj wino dla dworu książęcego w Kaliszu. Obecnie misją właścicieli winnicy jest podtrzymywanie i kultywowanie tych tradycji. Winnica zlokalizowana na Wzgórzach Opatowsko-Malanowskich słynie m.in. z wyjątkowego wina pomarańczowego.

Czy wino i ryba to dobre połączenie? Oczywiście! Na terenie Portu Stobno z winogron najwyższej jakości tworzone są kraftowe wina Sturio. Do dyspozycji turystów właściciele winnicy oraz Gospodarstwa Rybackiego w Stobnie przygotowali aż pięć różnych etykiet wina o zróżnicowanym profilu. Tu w okolicy Piły na terenie winnicy Sturio można połączyć wędkarską pasję z miłością do wybornego wina. Z bogatego portfolio winnicy Sturio pochodzą m.in. Riesling Keith’s Dry, Riesling Nautino, Muscaris Galeo, Navigo czy Piscato. Natomiast łowisko skrywa pokaźne okazy ryb: karpia, karasia, amura, szczupaka i sandacza.

Dla tych, którzy szukają ekologicznych produkcji czy wegańskich alternatyw, najlepszym wyborem będzie Stara Szkoła. Winnica stworzona w Karczewku na skraju Puszczy Zielonki zachwyca urokliwym położeniem. Zachwyt wzbudza również odrestaurowany 130-letni budynek starej szkoły. Właściciele wiele uwagi poświęcają temu, by prace w winnicy wykonywane były ręcznie w wersji niskointerwencyjnej, czyli bliskiej biodynamice.

Enoturystyka to więcej niż degustacja

Każda wielkopolska winnica ma swój urok, ciekawą historię i własne winiarskie doświadczenia, którymi z wielką pasją dzieli się podczas kolejnych targów, festynów i branżowych festiwali. Wielkopolski Szlak Winnic stanowi sprawdzoną listę miejsc, gdzie można poszukać rzemieślniczych produkcji, wytrawnych smaków i limitowanych roczników, które szturmem podbijają winiarski rynek.

Dziś lokalne winnice to pełne spektrum doświadczeń. Tutaj nie tylko tworzy się smaki, które na długo pozostają w pamięci, ale również kreuje się rozbudowane oferty turystyczne. Od noclegów, warsztatów, degustacji win i produktów lokalnych czy możliwości połowu ryb. Warto tu przyjechać, poznać nowe smaki i rozkochać się w pasji do wina, bo wielkopolskie winnice po prostu są warte poznania.