Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska
Gmina Czerwonak konsekwentnie rozwija swoją ofertę turystyczną, łącząc dziedzictwo historyczne z rekreacją i nowoczesną infrastrukturą. Nowe szlaki rowerowe, rewitalizowane zabytki czy wyjątkowe punkty widokowe sprawiają, że to miejsce idealne na weekendowy wypad „za miasto”. Na trasie wycieczki muszą się znaleźć choćby kładka pieszo-rowerowa przez rzekę Wartę w Owińskach i sąsiadujące z nią zabudowania pocysterskie z Parkiem Orientacji Przestrzennej oraz zbiorniki pożwirowe zwane Czerwonackimi Mazurami, a także wieża widokowa na Dziewiczej Górze. A już w te wakacje do sieci atrakcji dołączy nowy obiekt – kładka pieszo-rowerowa przy AKWEN Marinie w Czerwonaku. Tutaj 5 września odbędzie się koncert muzyki filmowej. Ogromna scena, kilkudziesięciu artystów oraz gościnnie amerykańska gwiazda Stan Breckenridge. Już teraz serdecznie zapraszamy, a szczegóły pojawią się wkrótce – mówi Marcin Wojtkowiak, Wójt Gminy Czerwonak.
TEKST: Justyna Konińska
ZDJĘCIA: Marcin Deckert i Piotr Pasieczny
[Współpraca reklamowa]
Do odkrywania regionu zachęca realizowany dzięki Funduszom Europejskim i przy wsparciu Lokalnej Grupy Działania „Trakt Piastów” projekt „Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska”, który przywraca pamięć o cysterkach i ich dziedzictwie. Tutejszy klasztor został ufundowany w latach 1242–1252 przez księcia Przemysła I oraz jego brata Bolesława Pobożnego. W kolejnych dziesięcioleciach majątek klasztorny systematycznie się powiększał, obejmując liczne wsie w okolicy. Okres świetności trwał aż do czasów rozbiorów, kiedy dobra ziemskie odebrano zakonowi i sprzedano prywatnym nabywcom – rodzinie von Treskowów. Same zakonnice pozostały w klasztorze do 1835 roku – to wtedy doszło do jego ostatecznej kasaty.
Jednym z kluczowych elementów realizowanego projektu jest odrestaurowanie lodowni, w której cysterki przechowywały żywność, i stworzenie w niej interaktywnego punktu informacji turystycznej, a także budowa ścieżki prowadzącej do obiektu. Prace obejmują także działania w pałacu w Owińskach – w jego oknach pojawią się grafiki inspirowane XIX-wiecznym malarstwem, prezentujące postaci historyczne związane z dziejami obiektu.
Przedsięwzięcia w ramach „Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska” to jednak nie tylko inwestycje, ale też działania edukacyjne. Organizowane są spacery historyczne, podczas których uczestnicy poznają dzieje cysterek i lokalne historie, a także warsztaty tematyczne – zielarskie, ceramiczne, kulinarne i kaligraficzne. Dzięki nim mieszkańcy i turyści mogą dowiedzieć się więcej o historii regionu, a także jej doświadczyć. A jeśli będą chcieli jeszcze bardziej poszerzyć swoją wiedzę, historyczne ciekawostki znajdą w artykułach publikowanych co miesiąc w gminnym biuletynie „I wiesz więcej”, a także publikacji „Opowiemy wam historię, czyli Gmina Czerwonak w 58 artykułach” – zarówno artykuły, jak i publikacja wydawane są w ramach unijnego dofinansowania.
Gmina Czerwonak już dziś zaprasza na zwieńczenie projektu: piknik cysterski połączony z rajdem rowerowym, którego trasa poprowadzi nowym szlakiem, łączącym najważniejsze atrakcje gminy – datę 13 września 2026 r. warto zaznaczyć w kalendarzu. Na wydarzeniu na pewno nie zabraknie „Potaszek” – pieprznych ciasteczek z Owińsk, wypiekanych z mąki orkiszowej z dodatkiem potażu, którego pozyskiwaniem trudniły się niegdyś tutejsze cysterki. To nie tylko smakowity produkt lokalny, ale symbol łączący przeszłość z teraźniejszością, przypominający o gospodarności zamieszkujących klasztor kobiet.
Marcin Wojtkowiak, Wójt Gminy Czerwonak
Owińska i okolice stają się miejscem, w którym historia przenika się z nowoczesnością, a lokalne dziedzictwo zyskuje nową, atrakcyjną formę. Odrestaurowana lodownia, grafiki w oknach pałacu i szlaki rowerowe wzbogacą ofertę turystyczną gminy Czerwonak, a organizowane wydarzenia pozwolą lepiej poznać jej historię – mieszkańcom i turystom.
„W Czerwonaku w czerwcu czerwiec na czerwcu”
Nazwa „Czerwonak” prawdopodobnie pochodzi od czerwca polskiego – niewielkiego pluskwiaka, z którego cysterki produkowały czerwony barwnik (karmin), służący do farbowania tkanin, pergaminów, kosmetyków i atramentów. W XV i XVI wieku czerwiec polski należał do najważniejszych towarów eksportowych Polski. Karmin uzyskiwany z larw owada był niezwykle ceniony – dawał trwały i intensywny kolor symbolizujący bogactwo i władzę. Czerwce żyły pod ziemią przy korzeniach rośliny zwanej czerwcem trwałym. Aby zdobyć kilogram surowca, trzeba było wykopać nawet 260 tysięcy roślin i ręcznie zbierać maleńkie czerwone larwy! Przy zbiorach pracowały więc całe wsie należące do cysterek z Owińsk, a odbywały się one oczywiście – nikogo to nie zdziwi – w czerwcu. Larwy suszono, mielono i poddawano obróbce, dzięki której uzyskiwano wspomniany cenny pigment, eksportowany później do największych ośrodków Europy. Handel czerwcem załamał się w XVI wieku, po sprowadzeniu tańszego barwnika z Meksyku (koszenili, produkowanej z czerwca kaktusowego). Na terenach wokół Dziewiczej Góry nadal rośnie czerwiec trwały, ale znalezienie czerwca – pluskwiaka – graniczy z cudem, gdyż owad jest silnie zagrożony wyginięciem.
Dowiedz się więcej o projekcie „Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska” – sprawdź daty spacerów historycznych i warsztatów:
Projekt „Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska” dofinansowany jest z funduszy unijnych, w ramach: Wsparcia dla Lokalnej Grupy Działania „Trakt Piastów”.
Priorytet 08 „Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność (EFRR)”
Działanie 08.01 Wspieranie rozwoju programowego w Lokalnych Strategiach Rozwoju (RLKS) Programu: Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027