Historyczna podróż przez Owińska dobiega końca
Podobno wszystko, co dobre, szybko się kończy – i tak na ostatniej prostej jest realizowany w 2026 roku w gminie Czerwonak projekt „Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska”. Natomiast nie jest to powód do smutku, gdyż podczas tej „podróży” podjętych zostało wiele działań, których efekty będą cieszyć oko jeszcze długo, przypominając o tym wyjątkowym projekcie, zrealizowanym przy wsparciu funduszy europejskich.

Widok na Owińska i Puszczę Zielonkę, fot. M. Deckert
Tekst: Justyna Konińska
Celem przyświecającym realizacji projektu było upowszechnienie wiedzy o piastowskiej i cysterskiej historii Owińsk przez organizację wydarzeń o charakterze edukacyjnym, a także rozwój infrastruktury. Punktem nadrzędnym była rewitalizacja lodowni, w której w XIX wieku przechowywano żywność, wraz z wybudowaniem do niej ścieżki. Ale to, co najważniejsze, to otwarcie lodowni dla zwiedzających – wielu mieszkańców gminy Czerwonak od dziecka zastanawiało się, jak wygląda obiekt wewnątrz i dlaczego powstał. Projekt umożliwił im zajrzenie do środka – odrestaurowany obiekt stał się punktem wycieczek organizowanych w ramach przyznanego dofinansowania i aktualnie można w nim obejrzeć wystawę fotografii autorstwa Małgorzaty Kubskiej ze spektaklu „Mniszka”, a także specjalnie uszyty habit cysterski, nawiązujący do tych historycznych.
Kolejną zrealizowaną inwestycją były grafiki w oknach pałacu w Owińskach, które powstały z myślą o upamiętnieniu bogatej historii obiektu. Postacie przedstawiono w starannie skomponowanych scenach rozgrywających się we wnętrzach pałacu, ukazujących zarówno życie codzienne, jak i ważne wydarzenia z jego dziejów. Inspirację dla całego cyklu stanowiło malarstwo rodzajowe z okresu największej świetności pałacu – pierwszej połowy XIX wieku.

Okna pałacu, fot. M. Kubska
Grafiki w oknach i otwarcie lodowni dla zwiedzających miały swoją premierę podczas Pikniku przed pałacem w Owińskach, który odbył się 13 września br. Wydarzenie łączyło opowieści o przeszłości, lokalne tradycje i muzykę z sąsiedzką atmosferą, a także było okazją do poznania historii rodziny von Treskowów – inicjatorów budowy pałacu. Na Pikniku nie zabrakło opowieści cysterskich oraz „Potaszek” – pieprznych ciasteczek z Owińsk, wypiekanych z mąki orkiszowej z dodatkiem potażu, którego pozyskiwaniem trudniły się tutejsze gospodarne zakonnice.
Imprezę uświetniły liczne warsztaty i spotkania z lokalnymi twórcami. Na scenie wystąpił zespół Dziwoludy, a pod sceną odbyły się warsztaty tańca tradycyjnego. Wieczór zakończył występ Zespołu Muzyki Dawnej Huskarl, który zaprezentował instrumenty średniowieczne i renesansowe, a jego repertuar doskonale współgrał z historycznym charakterem wydarzenia.

Piknik, fot. M. Kubska
Piknik był metą dla biorących udział w rajdzie rowerowym, którego trasa biegła po szlaku wyznaczonym w ramach dofinansowanego projektu, obejmującym największe atrakcje turystyczne gminy Czerwonak: kładkę pieszo-rowerową, zabudowania pocysterskie i Czerwonackie Mazury w Owińskach (zbiorniki pożwirowe z labiryntem, plażą AKWEN Tropicaną i głazem wyznaczającym przebieg 17. południka), a także uroczysko „Maruszka” (ważny punkt na trasie Szlaku Legend Puszczy Zielonki), głaz „Pożarzysko” oraz Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej „Dziewicza Góra” wraz z wieżą górującą nad lasami Puszczy Zielonki.

Piknik, fot. M. Kubska
Przedsięwzięcia realizowane w ramach projektu „Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska” to jednak nie tylko inwestycje, ale też działania edukacyjne. Organizowane są spacery historyczne, podczas których uczestnicy poznają dzieje cysterek i lokalne historie, a także warsztaty tematyczne – zielarskie, ceramiczne, kulinarne – pozwalające dowiedzieć się więcej o historii regionu, a także jej doświadczyć. W poznawaniu historii gminy pomagają artykuły historyczne publikowane co miesiąc w gminnym biuletynie „I wiesz więcej”, a także publikacja „Opowiemy wam historię, czyli Gmina Czerwonak w 58 artykułach”, która miała swoją premierę w październiku.
Gmina Czerwonak zaprasza do odkrywania jej wyjątkowych skarbów – o walorach turystycznych można dowiedzieć się więcej ze strony internetowej gminy, a o projekcie „Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska” – ze strony mu poświęconej.

Projekt „Piastowsko-cysterskim śladem – historyczna podróż przez Owińska” jest dofinansowany z funduszy unijnych w ramach programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027.


Lodownia, fot. M. Kubska
Lodownia – duża ekologiczna lodówka z końca XIX wieku
Budowla zlokalizowana nieopodal Kościoła św. Mikołaja w Owińskach, mająca kształt pagórka, która pod koniec XIX wieku służyła jako skład lodu i chłodnia. Magazynowane we wnętrzu bloki lodu, wcześniej skuwane i wycinane z okolicznych stawów i rzeki Warty, przechowywane były w rotundzie. Aby zmagazynowany lód dłużej przetrwał, bloki lodu polewano wrzątkiem albo posypywano solą. Topiła się wówczas zewnętrzna warstwa, po czym natychmiast zamarzała na panującym mrozie, tworząc zbitą i odporną na topnienie bryłę. Lód przykrywano warstwami naturalnych materiałów izolacyjnych (np. słomą, trocinami lub mchem), które zatrzymywały chłód i łatwo odprowadzały wilgoć. Tak zabezpieczony mógł przetrwać wiele miesięcy, nawet do następnej zimy. Po obu stronach rotundy znajdują się wąskie szczeliny, którymi chłód przenikał do dwóch komór służących do przechowywania żywności, napojów i medykamentów.